Cylchdaith ydy'r daith dyn ni'n mynd arni y tro yma. Taith sy'n
dechrau ac yn gorffen yng Nghaernarfon ac yn mynd â ni o gwmpas
prif fynydd Cymru - Yr Wyddfa.
 |
| Caernarfon |
Caernarfon - y gaer yn Arfon. Mae llawer yn meddwl
am gastell mawr Edward I (1283) wrth glywed enw'r dref. Ond roedd
y Rhufeiniaid wedi codi caer, o'r enw Segontium, yma yn ardal Llanbeblig
tua 80 O.C. Mae'n bosib hefyd bod caer cyn-hanes yma cyn hynny.
 |
Strydoedd Cul Caernarfon |
Heddiw, Caernarfon ydy prif dref Gwynedd. Ydy, mae'r hen dref wedi
newid, ond mae bywyd ddoe i'w weld yng nghanol yr heddiw modern -
ar y Maes, yn y strydoedd cul ac yn yr hen ddociau. Mae hon yn dal
i fod yn dref Gymraeg ac mae ei phobl - y Cofis - yn dal i fod yn
bobl arbennig iawn!
 |
| Llyn Padarn |
Gadael Caernarfon a theithio ar yr A4086 drwy bentref Llanrug ac ymlaen
tua Llanberis. Cyn hir dyn ni yng nghanol y mynyddoedd
uchel. Ar y chwith mae Elidir Fawr yn codi uwchben Llyn Padarn. Stopiwch
y car ar lan y llyn i edrych ar yr olygfa fendigedig i fyny tua Nant
Peris. Ar ddiwrnod clir gallwch chi weld copa'r Wyddfa yn y pellter.
Heddiw, mae Llyn Padarn yn lle i ymlacio, pysgota a mwynhau pob math
o chwaraeon dwr neu daith mewn cwch.
Mae hon yn ardal ddiddorol iawn. Ar un amser, roedd 3000 o ddynion
yn gweithio yn Chwarel Dinorwig ar lan Llyn Padarn. Caeodd y chwarel
yn 1969, ond gallwch chi weld yr hen waith a dysgu am ei hanes yn
yr Amgueddfa Lechi sy yno nawr. Roedd y llechi yn mynd ar drenau bach
i'r porthladd yn y Felinheli; heddiw gallwch chi deithio ar drên
bach ar hyd lan Llyn Padarn. Llanberis oedd cartref y sgrifennwr T
Rowland Hughes (1903-1949); sgrifennodd e am fywyd caled y chwarelwyr.
 |
| Llanberis |
Heddiw yng nghanol mynydd Elidir Fawr mae cynllun trydan-dwr mawr
iawn a gallwch chi fynd ar daith i weld yr orsaf. Mae Llyn Peris yn
rhan o'r cynllun yma. Yn y bore mae'r llyn yn isel, ond erbyn diwedd
y dydd bydd lefel y dwr wedi codi ar ôl iddyn nhw gynhyrchu
trydan drwy'r dydd. Rhwng Llyn Padarn a Llyn Peris mae castell Cymreig,
Dolbadarn.
Ymlaen â ni, heibio gorsaf Trên Bach yr Wyddfa a dechrau'r
llwybr hir i gopa'r Wyddfa. Dechrau dringo wedyn i fyny drwy Nant
Peris nes cyrraedd Pen y Pass. O'r maes parcio yn y fan yma, mae miloedd
o bobl yn cerdded heibio'r tri llyn - Teyrn, Llydaw a Glaslyn - i
gopa'r Wyddfa. Os ydych chi eisiau gwneud y daith, cofiwch wisgo'n
addas!
 |
| Beddgelert |
Mae'r ffordd yn mynd i lawr nawr at westy Pen-y-Gwryd ac yn ymuno
â'r A498 rhwng Capel Curig a Beddgelert. Dyn ni'n troi i'r dde
ac yn teithio i lawr Nant Gwynant. Stopio yn y maes parcio i edrych
ar draws y dyffryn i mewn i Bedol yr Wyddfa ac i lawr ar Lyn Gwynant.
Yna i lawr y ffordd sy'n troi a throi, heibio Llyn Gwynant a dilyn
Afon Glaslyn heibio Llyn Dinas tua mynydd Moel Hebog a Beddgelert.
Dych chi wedi clywed y stori am Gelert y ci, y blaidd a babi Llywelyn?
Stori ffantasi ydy hi; stori neis i blesio twristiaid! Ond mae'n werth
aros yn yr ardal hyfryd yma i fwynhau'r golygfeydd a cherdded ar hyd
yr afon i Aberglaslyn. Roedd trenau'r Welsh Highland Railway yn teithio
25 milltir o Gaernarfon drwy Feddgelert i Borthmadog dros 60 mlynedd
yn ôl. Cyn hir bydd trenau bach Rheilffordd Eryri yn cario pobl
unwaith eto yr holl ffordd o lan y Fenai i Fae Tremadog.
 |
| O Gopa'r Wyddfa |
Nôl â ni i'r car a theithio i fyny i'r gogledd eto ar
yr A4085 o Feddgelert i Gaernarfon. Heibio Coedwig Beddgelert a Llyn
y Gadair ar y chwith nes cyrraedd pentref bach Rhyd Ddu. O'r maes
parcio ar y dde gallwch chi gerdded i gopa'r Wyddfa. Ym mis Awst 2003
agorodd gorsaf Rheilffordd Eryri yn Rhyd Ddu ac nawr mae'n bosib teithio
ar y trên bach rhwng Caernarfon a Rhyd Ddu. Mae'r pentref yn
enwog hefyd am un o feirdd gorau Cymru, T H Parry-Williams (1887-1975).
Roedd ei dad yn brifathro ar ysgol y pentref. Roedd ei gefnder, y
bardd R Williams Parry (1884-1956), yn byw ym mhentref Tal-y-sarn
dros y mynydd yn Nyffryn Nantlle.
Ymlaen â ni unwaith eto, gan ddilyn Afon Gwyrfai heibio Llyn
Cwellyn, drwy Fetws Garmon ac ymlaen i Waunfawr. Mae'r pentref yn
enwog am Antur Waufawr - antur gymunedol sy'n gweithio gyda phobl
ag anawsterau dysgu.
 |
| Caernarfon |
Mae'r daith bron ar ben wrth i ni groesi Afon Seiont a dod yn ôl
i Gaernarfon, heibio amgueddfa Segontium, nôl drwy ganol y dref
a pharcio wrth y cei ac edrych draw tua Môn a'r haul yn machlud
dros Ynys Llanddwyn - diwedd hyfryd i daith hyfryd.
Lluniau: Bwrdd Croeso Cymru
HELP
cylchdaith – tour
Yr Wyddfa - Snowdon
caer - fort
Rhufeiniaid - Romans
cul - narrow
uchel - high
uwchben - above
golygfa - view
copa - summit
pellter - distance
ymlacio - to relax
chwarel - quarry
llechi - slate(s)
amgueddfa - museum
cynllun - scheme
trydan-dwr - hydro-electric
gorsaf - station
isel - low
cynhyrchu - to produce
rhwng - between
heibio - past
yn addas - suitably
dyffryn – valley
Pedol yr Wyddfa – Snowdon Horseshoe
bardd/beirdd - poet(s)
antur gymunedol - community enterprise
anawsterau dysgu – learning difficulties
machlud - to set (sun)
 |
