Arfordir

Argraffu
PDF
Cliciwch ar y Map

Unable to read/write the source directory (/home/www/acen.padrig.co.uk/htdocs/images/stories/Cymru/Arfordir/Prif/), please verify the directory permissions (Go to: Fix permissions tutorial)

Mae gan Gymru arfordir hir – dros 1,200 cilometr – gan gynnwys yr ynysoedd.

I'r gogledd a'r gorllewin mae ardal eang Môr Iwerddon, i'r de-orllewin mae'r Môr Celtaidd ac i'r de mae Môr Hafren. 

Mae’r arfordir yn amrywio’n fawr wrth deithio o un pen i’r wlad i’r llall – o draethau melyn hir i faeau bach hudolus ac o glogwyni uchel i aberoedd bach a llydan. Mae gwarchodfeydd natur ar hyd llawer o arfordir y wlad ac mae'r môr yn y de-orllewin yn warchodfa natur forol.

Mae Penrhyn Llyn yn y gogledd a Bro Gwyr yn y de yn ardaloedd o harddwch naturiol arbennig. Arfordir y de-orllewin ydy trydydd parc cenedlaethol Cymru – Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

Yn y gogledd-ddwyrain mae aber lydan Afon Dyfrdwy yn eitha bas erbyn heddiw ac mae'n gartref i bob math o adar môr. Yn y de ddwyrain mae Môr Hafren yn ddwfn ac mae lefel y dwr yn codi a disgyn yn ddramatig ddwywaith bob dydd. Dyma lle mae'r 'Eger Hafren' enwog – y 'Severn Bore'.

Ar un adeg roedd nifer o borthladdoedd prysur ar hyd yr arfordir yn cludo nwyddau i ac o Gymru i bob rhan o'r byd. Mae Dociau Caerdydd yn dal yn brysur ac mae Aberdaugleddau yn y de-orllewin yn borthladd olew prysur. Mae porthladdoedd fferi rhwng Cymru ac Iwerddon yng Nghaergybi yn y gogledd-orllewin ac yn Abergwaun a Doc Penfro yn y de-orllewin.

Ynys fwyaf Cymru ydy Môn – Mam Cymru; hi oedd canolfan derwyddon Prydain cyn i’r Rhufeiniaid eu lladd yn y flwyddyn 60 Oed Crist. Cyn y bedwaredd ganrif ar bymtheg, yr unig ffordd i groesi i Ynys Môn oedd mewn cwch ar draws y Fenai – y culfor peryglus rhwng Môn a'r tir mawr. 

Roedd nifer o’r ynysoedd bach o gwmpas yr arfordir yn gartref i’r saint Celtaidd rhwng y pumed a’r seithfed ganrif. Ynys fwyaf sanctaidd Cymru ydy Ynys Enlli oddi ar Benrhyn Llŷn; yn ôl y stori mae 20,000 o saint wedi’u claddu yma. Mae ynysoedd bach fel Ynys Seiriol yn y gogledd a Sgomer yn y de-orllewin yn warchodfeydd natur. 

Lluniau

Hawlfraint y ffotograffau ar y dudalen hon: © Hawlfraint y Goron (2011) Visit Wales

Unable to read/write the source directory (/home/www/acen.padrig.co.uk/htdocs/images/stories/Cymru/Arfordir/images/), please verify the directory permissions (Go to: Fix permissions tutorial)

Map Google

Arfordir Penfro - The Coast of Pembrokeshire

or Map

Geirfa: Arfordir

arfordir – coast
ynys/-oedd – island/-s
amrywio – to vary
clogwyn/-i – cliff/-s
aber/-oedd – estuary/estuaries
llydan – wide
gwarchodfa – reserve
gwarchodfeydd – reserves
morol – marine
bas – shallow
dwfn – deep
cludo – to transport
derwyddon – druid
sculfor – strait
peryglus – dangerous
sanctaidd – holy
penrhyn – peninsula
claddu – to pray

Dw i'n dysgu Cymraeg - badge

Gwesty'r Thistle, Caerdydd

Wheelchair Accessible Double-Standard Double