Mae canser yn effeithio ar 1 o bob tri
pherson ym Mhrydain, fel arfer y rhai dros 60 oed, ond mae'n gallu effeithio ar
bobol o bob oed.
Mae tua 200 o wahanol fathau o ganser. Mae
meddygon yn gallu trin a gwella nifer fawr o'r rhain os ydyn nhw'n gweld y
canser yn ddigon cynnar.
Gallwn ni wneud llawer i osgoi cael canser
drwy newid ein ffordd o fyw a chadw'n iach.
Y pethau i'w gwneud
- Peidio â smygu
- Peidio â
goryfed alcohol
- Bwyta deiet iach sy'n cynnwys digon o ffrwythau, llysiau a ffibr
- Bwyta llai o fraster (fat)
- Ymarfer mwy a pheidio â bod yn rhy drwm
- Gwarchod (protect) y croen rhag yr haul
Y canserau mwya cyffredin
- Canser y ceilliau (testicular)
- Canser y coluddyn (bowel)
- Canser y fron (breast)
- Canser ceg y groth (cervical)
- Canser y gwaed (leukaemia)
- Canser y prostad (prostate)
- Canser yr ysgyfaint (lung)
Symptomau i'w gwylio
- Môl (mole)
sy'n newid ei liw neu ei siâp
- Lwmp
- Briw (sore) sy ddim yn gwella
- Peswch neu grugni (hoarseness) parhaol
- Dolur rhydd (diarrhoea) neu rwymedd
(constipation) sy'n parhau am amser hir
- Colli pwysau heb reswm.
- Gwaedu anarferol (abnormal).
Mae'n bwysig bod pobol yn dysgu archwilio
(examine) eu cyrff - merched eu bronnau a
dynion eu ceilliau - am unrhyw lympiau neu newidiadau.
Gall merched gael eu sgrinio am ganser y fron a chanser ceg y groth.
Os ydych chi'n meddwl bod rhywbeth yn bod arnoch chi, ewch i weld y meddyg yn syth.
Help
Hybu Iechyd Cymru
Ffynnon-las, Rhodfa Ty Glas, Llanisien, Caerdydd CF4 5DZ
01222 752 222
Canolfan Gwybodaeth Ganser
Tenovus
142 Whitchurch Road
Caerdydd
Llinell Gymorth Tenovus
0800 526 527
9am - 5pm, Llun-Gwener (ateb personol)
peiriant-ateb bob amser arall
